3 sierpnia 1966 roku. W Koninie wyprodukowano pierwsze aluminium

Są daty, które zmieniają historię miasta. Dla Konina jedną z nich był 3 sierpnia 1966 roku. Tego dnia w nowo uruchomionej Hucie Aluminium wyprodukowano pierwszą partię aluminium elektrolitycznego. Było to wydarzenie, które symbolicznie otwierało kolejny rozdział wielkiej przemysłowej przemiany Konina. Jeszcze kilkanaście lat wcześniej Konin był stosunkowo niewielkim miastem. Rozwój kopalni węgla brunatnego, energetyki, a następnie budowa Huty Aluminium sprawiły jednak, że w niezwykle krótkim czasie stał się jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych tej części Polski. Huta Aluminium Konin miała odegrać w tej historii szczególną rolę.

Budowa zakładu rozpoczęła się na początku lat 60. Zachowane materiały archiwalne Huty Aluminium Konin obejmują dokumentację przedsiębiorstwa już od 1961 roku. Sam zakład rozpoczął działalność produkcyjną w 1966 roku. 20 lipca 1966 roku uruchomiono nową hutę. Informację o tym wydarzeniu odnotowywała ówczesna prasa. Nie oznaczało to jednak, że tego samego dnia uzyskano pierwszą dużą partię gotowego metalu. Na nią trzeba było poczekać jeszcze kilkanaście dni. Nadszedł 3 sierpnia 1966 roku. To właśnie wtedy w Koninie wyprodukowano pierwszą partię aluminium elektrolitycznego. Według późniejszych opracowań historycznych pierwszy metal, który trafił następnie do odlewni, ważył 42 tony. Do końca 1966 roku produkcja wzrosła do 7117 ton aluminium. Rok później było to już 42 404 ton. Liczby najlepiej pokazują tempo, w jakim rozkręcał się nowy koniński zakład.

Produkcja aluminium pierwotnego była nierozerwalnie związana z energetycznym charakterem regionu konińskiego. Proces elektrolizy wymaga ogromnych ilości energii elektrycznej, a rozwijający się w Koninie kompleks energetyczny stwarzał warunki do ulokowania właśnie tutaj tak energochłonnego zakładu. W pierwszym okresie działalności huty aluminium pierwotne produkowano metodą elektrolizy. Zakład przez kolejne dziesięciolecia pozostawał wyjątkowym miejscem na przemysłowej mapie kraju. Akademia Nauk Stosowanych w Koninie, opisując historię przedsiębiorstwa, wskazuje, że huta rozpoczęła produkcję aluminium pierwotnego w 1966 roku i do zakończenia elektrolizy pozostawała jedynym jego producentem w Polsce. Pierwsze partie metalu nie wyglądały jednak tak, jak dzisiejsze wielkie wyroby walcowane kojarzone z konińskim zakładem. Aluminium produkowane w latach 1966 i 1967 odlewano w formy nazywane potocznie „świniakami”. Każdy z takich elementów ważył około 16 kilogramów.

Uruchomienie produkcji było dopiero początkiem. Konińskie aluminium zaczęło trafiać również poza granice kraju. Już w marcu 1967 roku wielkopolska prasa informowała o eksporcie aluminium wyprodukowanego w Koninie. Rozwój zakładu trwał dalej. W grudniu 1967 roku rozpoczęto produkcję granulek wykorzystywanych jako odtleniacze przy produkcji stali. Kolejnym wielkim krokiem było uruchomienie produkcji wyrobów walcowanych. 9 stycznia 1972 roku przeprowadzono pierwszą udaną próbę walcowania na walcarce gorącej. Skala rozwoju była ogromna również pod względem zatrudnienia. W 1970 roku załoga walcowni liczyła 33 osoby, trzy lata później już 1085. Huta stawała się nie tylko zakładem przemysłowym, ale również jednym z symboli współczesnego Konina i jednym z najważniejszych pracodawców w regionie.

Historia produkcji aluminium pierwotnego w Koninie trwała ponad 42 lata. Z czasem coraz większym problemem stawały się koszty energii oraz oddziaływanie starej technologii na środowisko. W listopadzie 2008 roku zapadła decyzja o zamknięciu Wydziału Elektrolizy. Ostatnie zespoły wyłączono 4 lutego 2009 roku. Nie oznaczało to końca produkcji aluminium w Koninie. Nadal funkcjonowały odlewnia i walcownia, a zakład skoncentrował się na przetwórstwie metalu i produkcji wyrobów walcowanych. Pozostała jednak data, od której wszystko się zaczęło.

3 sierpnia 1966 roku.

Pierwsze 42 tony aluminium były czymś więcej niż kolejną pozycją w przemysłowych statystykach. Były symbolem miasta, które w ciągu zaledwie kilkunastu lat przechodziło jedną z największych przemian w swojej historii. Kopalnia, elektrownie i huta przyciągały tysiące ludzi. Powstawały nowe osiedla, drogi, szkoły i infrastruktura. Zmieniał się krajobraz, rosła liczba mieszkańców, a Konin coraz mocniej zaznaczał swoją obecność na gospodarczej mapie Polski. Dzisiaj, sześć dekad później, trudno zrozumieć historię współczesnego Konina bez historii aluminium. A jednym z najważniejszych dni tej opowieści pozostaje właśnie 3 sierpnia 1966 roku, dzień, w którym w Koninie wyprodukowano pierwsze aluminium.